.: Kalendarium (1941-1944)
Strona główna
Aktualności
Historia obozów
Władze zwierzchnie
Obozy zagłady
Obozy
    koncentracyjne
KL Lublin (Majdanek)
   Obóz
    Założenia i budowa
    Organizacja obozu
    Obsada stanowisk
    FKL
   Podobozy
   Więźniowie
    Oznaczenia
    Funkcyjni
    Samopomoc i
      konspiracja
   Ucieczki
   Warunki bytowania
   Eksterminacja
   Grabież
   Kalendarium
   1941
   1942
   1943
   1944
   Obóz NKWD
   Procesy zbrodniarzy
   Muzeum
   Galeria
   Zdjęcia archiwalne
   Zdjęcia współczesne
Biogramy
Eksperymenty
Dokumenty
Słowniczek obozowy
Czytelnia
Autorzy
Linki
Bibliografia
Subskrypcja
Wyróżnienia
Księga gości

Kalendarium:
- 1941
- 1942
- 1943
- 1944


1943


1.I -

Zorganizowana została w obozie poczta, która podlegała oddziałowi I. Kierownikiem jej został SS-Hauptscharführer Kirschner, zastępcą Barth. Mieściła się w baraku nr 2 przed wejściem do obozu w pokoju nr 7.

6.I -

- Ukazał się rozkaz Reichsführera SS nakazujący niezdolnych do pracy radzieckich jeńców wojennych zgodnie z rozkazem OKW, przekazać do obozu w Lublinie. Obóz umieści niezdolnych do pracy inwalidów-jeńców w barakach odrębnej części obozu. Baraki należy wyposażyć w urządzenia podobne do szpitalnych. Dozór mieli sprawować rosyjscy lekarze i sanitariusze. Polecono rannym jeńcom bez nóg nie dopasowywać protez nowoczesnych, używanych w Niemczech, lecz szczudła używane w Rosji. Zadaniem obozu miało być zatrudnienie ich na właściwych miejscach pracy w obozach koncentracyjnych. W rzeczywistości jak zaznaczono w rozkazie, ta opieka nad rannymi miała charakter propagandowy.
- Według raportów dziennych stan liczbowy obozu męskiego wyniósł 7.500 osób. Stan liczbowy obozu kobiecego - 2.784.

8.I -

Przybył transport Polaków - mężczyzn i kobiet, około 1.200 osób, z więzienia w Radomiu, Kielcach, Częstochowie i Piotrkowie.

15.I -

Dowództwo obozowych oddziałów wartowniczych przyjął Hauptsturmführer Langleist. Dowództwo nad I kompanią objął Obersturmführer Borell, nad II kompanią Untersturmführer Siegmann, nad III - Untersturmführer Kurz.

16.I -

SS-Hauptsturmführer Krone z Urzędu C III (Techniczny) WVHA w dniach 12-16 stycznia przeprowadził kontrolę robót budowlanych, urządzeń wodnokanalizacyjnych, elektrycznych, sanitarnych i krematorium. Z notatki pokontrolnej m.in. wynika, że istniejące obecnie urządzenia do odwadniania, dezynfekcji i kąpieli wystarczą dla 5.000 osób. Według informacji komendanta obozu należy spodziewać się zwiększenia liczby osadzonych. Z uwagi na to Krone zobowiązał się przesłać do Lublina 3 większe aparaty dezynfekcyjne. W obozie była tylko jedna pralnia ręczna. To urządzenie uznano za niewystarczające. Komendant zwrócił szczególną uwagę, że zwalczanie tyfusu, możliwe jest jedynie przez dokładną dezynfekcję bielizny. W związku z tym zaproponował, by z pralni obozów Buchenwald, Sachsenhausen i Dachau zabrać po jednej zapasowej maszynie. W krematorium czynne były dwa piece spaleniskowe opalane ropą, a wydajność ich na dobę wynosiła po około 1000 zwłok. Zamówionych w firmie Kori w Berlinie 5 pieców spaleniskowych opalanych koksem przygotowanych było do wysyłki.

18.I -

Z Warszawy przywieziono liczny transport Polaków. Byli to ludzie zatrzymani w czasie obław oraz 1.005 mężczyzn i 311 kobiet z więzienia na Pawiaku. Grupę więźniów politycznych stanowili głównie działacze społeczni i polityczni związani z podziemnym ruchem konspiracyjnym. Większość z nich przeszła śledztwo w Gestapo przy Alei Szucha w Warszawie.

19.I -

- Według informacji zebranych przez ruch oporu między 16-19 stycznia odeszły z Warszawy na Majdanek 4 pociągi po 41 wagonów z ludźmi schwytanymi w łapankach.
- Według raportów dziennych stan obozu męskiego wynosił 7.006 osób. Prawdopodobnie nie uwzględniono tu jeszcze transportów warszawskich.

20.I -

- Zastępcą kierownika oddziału IV administracji obozowej na Majdanku został SS-Obersturmführer Anton Ternes. Funkcję tę pełnił do lipca 1944 r.
- SS-Unterscharführer Franz Fritsche, przez więźniów nazywany "Jastrzębiem", został mianowany Blockführerem.
- Uruchomiona została pralnia obozowa. Mieściła się w niewielkim drewnianym baraku w sąsiedztwie małego krematorium na I międzypolu. Komando tam pracujące liczyło około 30 kobiet.

21.I -

Centralny Zarząd Budowlany SS w Lublinie został powiadomiony przez Urząd C III WVHA, że pięć zamówionych pieców krematoryjnych zostanie nadesłanych do obozu po ich odpowiedniej przeróbce oraz po odwołaniu blokady kolejowej, związanej z transportami wojskowymi.

22.I -

Z oddziałów wartowniczych przeniesieni zostali na Blockführerów: Leonard Dohlen, Johann Grauberger, Emil Haugwitz, Karol Müller, Herbert Reibe, Karl Schmidt, Wilhelm Schüttler, Heinrich Stangel, Franz Tritsche, Willi Weissenborn.

23.I -

Z oddziałów wartowniczych odkomenderowani zostali na Blockführerów: Anton Bachmüller, Stefan Binder, Jakub Dups, Ludwig Eggi, Johann Fischer, Wilhelm I Fink, Wilhelm II Fink, Frieder Jung, Karl Kappes, Johann Kraml.

25.I -

Pohl na polecenie Himmlera zarządził zlokalizowanie obozu zbiorczego dla dzieci i małoletnich z terenów ZSRR na V polu - kobiecym w obozie koncentracyjnym w Lublinie. Pole to miało być odpowiednio przygotowane, widoczność na inne pola obozowe zlikwidowana, a pomieszczenia odpowiednio zaadoptowane. Prace te jednak nie zostały wykonane. Dzieci dostarczane do obozu były umieszczane na V polu razem z kobietami.

27.I -

Przybyły skierowane do obozu dozorczynie: Hermine Brückner, Anna Dawid, Herthe Ehlert, Rose Reischl.

31.I -

- Z oddziałów wartowniczych oddelegowano na Blockführerów SS-manów: Juliusa Dalke, Thomasa Ellwangera i Oswalda Samnela
- Hermann Florstedt, pełniący od października 1942 r. obowiązki komendanta, otrzymał oficjalną nominację ma komendanta obozu.

Styczeń

- Średnia dziennych stanów obozu w styczniu wynosiła 10.900 osób, w tym 7.900 mężczyzn i 3.000 kobiet.

3.II -

- Z oddziału wartowniczego skierowano do oddziału III na stanowisko Blockführera SS-manów: Ignatza Ostera, Filipa Pflauma, Filipa Schmoka.
- Po raz piewrwszy skierowani zostali więźniowie z transportów warszawskich.

10.II -

Stan obozu męskiego wynosi 8.278 osób, w tym: Polaków - 5.425, Żydów - 2.663, Niemców - 70, jeńców radzieckich - 120.

16.II -

- Rozkazem Reichsführera SS obóz na Majdanku został przemianowany z obozu jenieckiego (Kriegsgefangenlager) na obóz koncentracyjny (Konzentrationslager).
- Na polu kobiecym w bloku, gdzie umieszczono więźniarki z Pawiaka, wieczorem odbyło się nielegalne zebranie organizacyjne "Rozgłośni Majdanek". Następnego dnia rozpoczęły się w tym bloku codzienne "audycje radiowe", w których przez papierową tubę podawane były wydarzenia obozowe, wiadomości polityczne, składano życzenia solenizantom oraz apelowano o pomoc dla najbardziej potrzebujących. Audycje poranne kończyły się hasłem: "Pamiętaj, że jutro będzie lepiej", a wieczorem: "Pamiętaj, że każdy dzień zbliża nas do wolności". Audycje uzgadniano wspólnie pod kierunkiem Matyldy Woliniewskiej. Spikerkami były: Danuta Brzosko, Hanna Fularska, Wiesława Grzegorzewska i Alina Pleszczyńska.

22.II -

Komendant Florstedt wydał zarządzenie informujące załogę SS, że obóz kobiecy na Majdanku staje się oddziałem samodzielnym. Kierownictwo pola kobiecego sprawowała Oberaufseherin Elsa Ehrich. Podlegała ona bezpośrednio komendantowi i była wobec niego odpowiedzialna za wszystko co dotyczyło pola kobiecego. W przypadkach nagłych spraw miała je uzgadniać z oddziałem III więźniarskim. Sprawy przychodzących transportów oraz zwolnień więźniarek z obozu miała uzgadniać z oddziałem II - politycznym.

24.II -

SS-Untersturmführer SS Birkigt, z C WVHA, skontrolował warunki sanitarne w obozie. Z notatki pokontrolnej wynika, że około 10% uwięzionych było chorych. W blokach mieszkalnych brak było ustępów i umywalni. Mycie odbywało się w miednicach albo wiadrach., w wodzie przyniesionej ze studni. Kąpiel łącznie z dezynfekcją odbywała się w dwu barakach dezynfekcyjnych, gdzie można było w ciągu dnia wykąpać około 320 więźniów. Ponieważ liczba osadzonych miała być zwiększona do 25 tys. osób, postanowiono dla rewiru obozowego przeznaczyć więcej pomieszczeń: w każdym baraku wybudować według planów umywalnie i ustępy, rozbudować także pomieszczenia do dezynfekcji i dostosować je do wielkości przyszłego obozu.

26.II -

- Himmler zezwolił na przeprowadzenie badań naukowych, dotyczących oziębienia i odmrożenia, na więźniach obozu w Lublinie i Oświęcimiu. Doświadczenia tego rodzaju nie jednakże przeprowadzane na Majdanku.
- Odbyła się konferencja, w której wzięli udział z Rady Głównej Opiekuńczej z Krakowa Henryk Woroniecki i komendant obozu Florstedt. Wynikiem konferencji było zezwolenie dla Polskiego Komitetu Opiekuńczego w Lublinie na dożywianie przebywających w obozie na Majdanku Polaków. Artykuły spożywcze, jak: mąka, kasza, ziemniaki, cebula, warzywa, groch i fasola miały być dostarczane do wspólnych kotłów. Zezwolono też na dostarczanie raz w tygodniu chleba oraz paczek imiennych żywnościowych i odzieżowych. Zezwolono na przesyłanie niektórych lekarstw, ale tylko na zapotrzebowanie lekarza obozowego. Pozwolono na przywiezienie do obozu słomy do sienników. Wyrażono także zgodę na pisanie listów przez więźniów Polaków dwa razy w miesiącu. W akcji pomocy Polski Komitet Opiekuńczy miał współpracować z Polskim Czerwonym Krzyżem.

27.II -

Komendantura Majdanka zgłosiła SS-Unterscharführera Otto Schultza do obozu Dachau na szkolenie komendantów obozów.

Luty

- SS-Hauptsturmführer Westel Wimmer został odwołany ze stanowiska Schutzhaftlagerführera. Trzecim kolejnym Schutzhaftlagerführerem mianowano SS-Obersturmführera Antona Thumanna. Przybył on z KL Gross-Rosen.
- W połowie lutego odszedł z III pola Lagerkapo Thomasik. Na jego miejsce przybył z IV pola Paul Wyderka, jeden z największych oprawców.
- Powstała konspiracyjna komórka Polskiej Partii Socjalistycznej, w której zgrupowani byli liczni działacze tej partii, przywiezieni głównie z Warszawy. Celem działania komórki było udzielanie sobie wzajemnej pomocy, utrzymywanie kontaktów ze światem zewnętrznym, informowanie władz partyjnych o sytuacji w obozie.
- W obozie powstała organizacja o charakterze wojskowym. Organizacja Wojskowa - Korpus Bezpieczeństwa, której przywódca był Witold Orzechowski ukrywający się pod pseudonimem "Orpisz".
- Zapoczątkowano została pomoc uwięzionym na Majdanku przez Lubelski Komitet Opiekuńczy, który podlegał delegatowi Rady Głównej Opiekuńczej na dystrykt lubelski - Andrzejowi Skrzyneckiemu. Do akcji niesienia pomocy włączyli się też Polski Czerwony Krzyż z Ludwikiem Christiansem oraz organizacje nielegalne, jak OPUS i Międzyorganizacyjne Porozumienie Więzienne. W realizowaniu wielkiej akcji pomocy brały udział indywidualne rodziny i całe społeczeństwo Lublina i Lubelsczyzny.
- W lutym średnia dzienna stanów obozu wynosiła ogółem 12.000 osób, w tym 8.000 mężczyzn i 4.000 kobiet.

1.III -

Z obozu KL Ravensbrück przybyły Gertruda Heise i Luiza Denz - dozorczynie.

3.III -

W związku z epidemią tyfusu w obozie zarządzono kwarantannę.

13.III -

W obozie zarządzono karny zbiorowy apel w związku z ucieczką trzech Żydów z II pola. Wszyscy więźniowie ubrani tylko w pasiaki stali na deszczu ze śniegiem od godzi. 20.00 do 24.00. W następną sobotę uciekinierzy zostali złapani i powieszeni. Przy egzekucji musieli asystować wszyscy więźniowie z II pola.

24.III -

Grupa Budowlana w urzędzie wyższego dowódcy SS i policji w Krakowie zatwierdziła szczegółowy projekt budowy krematorium na Majdanku.

25.III -

Do pracy w FKL przybyły dozorczynie: Helene Dörnbrak, Luiza Halata, Emilie Macha, Anne Scharbet.

30.III -

W związku z zarządzeniem G. Maurera o kierowaniu do obozów na terenie Rzeszy więźniów zdolnych do pracy odszedł z obozu transport 1.000 Polaków do obozu w Buchenwaldzie.

31.III -

Odszedł z obozu transport 1.000 Polaków, więźniów zdolnych do pracy, do KL Flossenbürg. Ze sporządzonego wykazu zawodów wynika, że wyselekcjonowano do transportu: robotników rolnych - 420, pracowników pomocniczych - 212, elektryków - 16, stolarzy - 55, szewców - 64, malarzy - 14, ślusarzy - 53, instalatorów - 3, techników - 23, krawców - 11, innych fachowców - 127.

Marzec

- Powstała komórka PPR na polu kobiecym, której sekretarzem została Cecylia Trzcińska, a po jej śmierci, 1 lipca 1943 r., Ewa Piwińska. Obok pracy o charakterze samopomocy komunistki angażowały się mocno w formy psychicznej samoobrony. Wspólnie omawiały sytuacje polityczno-militarną.

1.IV -

Do pracy w obozie kobiecym przybyła dozorczyni Marthe Ulbricht.

14.IV -

Według raportów dziennych w obozie kobiecym przybywało 3.926 więźniarek: Polek - 1.578, Żydówek - 1.533, Rosjanek - 800, kobiet innych narodowości - 15.

15.IV -

- Ukazał się rozkaz szefa grupy C WVHA polecający rozbudowanie rewiru KL Lublin dostosowanego do stanu 25.000 więźniów w obozie.
- Według raportów dziennych w obozie męskim przebywało 8.438 osób, w tym 3.000 Polaków.

19.IV -

Na polecenie komendanta Florstedta szef krematorium Muhsfeldt wysłany został do obozu w Oświęcimiu na przeszkolenie w spalaniu zwłok pomordowanych w otwartych dołach. Jednocześnie z nim wyjechał do Oświęcimia sanitariusz SS-Oberscharführer Enders, który miał się tam zapoznać z urządzeniami do odwszawiania i sposobem zabijania ludzi za pomocą gazu w komorach gazowych.

24.IV -

Przy wejściu do kancelarii III pola została ustawiona jako ozdoba rzeźba salamandry, wykonana przez więźnia artystę rzeźbiarza Albina Marię Bonieckiego.

27.IV -

Przywieziono transport około 3.500 Żydów, kobiet i mężczyzn z getta warszawskiego

Kwiecień

- Średnia dzienna zapełnienia obozu w tym miesiącu wynosiła: ogółem 13.000 osób, w tym 9.000 mężczyzn i 4.000 kobiet.
- Przywieziono do obozu duże partie Żydów z Zachodu. Po kilku dniach zostali prawdopodobnie zagazowani.

3.V -

Obok bramy wejściowej na III pole ustawiono na kamiennej podstawie olbrzymiego żółwia wykonanego podobnie jak salamandrę z masy cementowej, nałożonej na żelazny szkielet przez rzeźbiarza Albina Bonieckiego. Żółw ten symbolizował hasło więźniarskiego ruchu oporu: "Śpiesz się powoli".

5.V -

- Odbyła się konferencja na temat warunków sanitarnych obozu. Udział w niej wzięli: SS-Hauptsturmführer Langleist - zastępca komendanta, SS-Hauptsturmführer dr Blanke - lekarz obozowy, SS-Untersturmführer Grothe - przedstawiciel Zarządu Budowlanego z Lublina, SS-Untersturmführer Müller - kierownik budowy obozu, zastępca architekta Bramanna przy pełnomocniku w Krakowie. Podczas kontroli stwierdzono, że w obozie przebywało przy ciągle jeszcze przybywających transportach około 18.000 więźniów, w tym ponad 6.000 kobiet i dzieci. Na I polu leżało około 900 obłożnie chorych. Baraki dla chorych były wyposażone w trzypiętrowe łóżka i mogły pomieścić do 220 chorych. Pole II posiadało część baraków z oddzielnymi pomieszczeniami mieszkalnymi i sypialnymi. Pole to zostało przeznaczone dla radzieckich jeńców - inwalidów wojennych. Na polu V, gdzie przebywały więźniarki, był osobny barak rewirowy wyposażony w ambulatorium, ambulans (dentystyczny), oddział zakaźny i pomieszczenia gospodarcze. Wykonane w barakach więźniarskich klozety nie zostały jeszcze podłączone do kanalizacji. Wykonane prowizoryczne drewniane rynny do mycia w umywalniach na polach więźniarskich nie nadawały się do użytku, ponieważ nie była doprowadzona woda. Odwszalnia działająca w ciągu 12 godzin, mogła przyjąć około 4.000 osób, łącznie z odzieżą.
- W obozie męskim przebywało 11.441 osób, w tym: 4.345 Polaków, 6.269 Żydów, 79 jeńców radzieckich, 447 więźniów cywilnych radzieckich i 301 Ukraińców.

8.V -

Zapoczątkowane zostały prace przy wznoszeniu kolumny na III polu. Pod warstwą cementu w fundamentach kolumny więźniowie potajemnie umieścili prochy pomordowanych z krematorium obozowego. Na cokole kolumny umieszczono głowicę wykonaną przez więźnia Albina Bonieckiego, wyrażającą trzy rwące się do lotu orły.

20.V -

Zagazowano wszystkie matki z dziećmi z transportów żydowskich. Już o 6.00 ustawiono je na placu apelowym i trzymano do 12.00. Wyczerpane, wygłodzone, i już zupełnie zrezygnowane, załadowano do auta i zawieziono do komory gazowej, gdzie wszystkie zostały zagazowane.

1.VI -

W obozie kobiecym zatrudnione zostały dozorczynie: Herte Bieneck, Elisabeth Meselow, Charlotte Weber, Marthe Ulbrich, Elfriede Zimmermann.

14.VI -

Według raportów dziennych w obozie męskim przebywało 15.105 więźniów, w tym Polaków - 2.809, Żydów - 10.650, Niemców - 70, jeńców radzieckich - 772, radzieckich więźniów cywilnych - 515, Ukraińców - 289.

15.VI -

Według raportów dziennych w obozie kobiecym przebywało 7.821 więźniarek: Polek - 1196, Żydówek - 5.371, Rosjanek - 1246, Niemek - 8.

24.VI -

Z obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu przybyli SS-Untersturmführer Sell z oddziału zatrudnienia i SS-Obersturmführer Kitt dla dokonania wyboru więźniów zdolnych do pracy w podobozie Buna i w Jaworznie. Na wstępie dowiedzieli się, że z przeznaczonych do ich dyspozycji 5.500 osób część wyjechała już do obozu pracy w Radomiu. Dla obozu oświęcimskiego pozostało tylko 3.800 więźniów. Z wytypowanych przez lekarza KL Lublin 1.000 więźniów przedstawiciele uznali, że tylko 30% było zdolnych do pracy.

Czerwiec

- W czerwcu średnia dzienna zapełnienia obozu wynosiła ogółem 22.500 osób, w tym 14.500 mężczyzn i 8.000 kobiet.
- Gazowanie więźniów w komorach gazowych w czerwcu było przeprowadzone 12 razy. Ginęli więźniowie wybierani w selekcjach na placach obozowych.

(lipiec-grudzień) >>>

© Copyright Szycha (2004-2011)