.: Założenia i budowa
Strona główna
Aktualności
Historia obozów
Władze zwierzchnie
Obozy zagłady
Obozy
    koncentracyjne
KL Lublin (Majdanek)
   Obóz
    Założenia i budowa
    Organizacja obozu
    Obsada stanowisk
    FKL
   Podobozy
   Więźniowie
    Oznaczenia
    Funkcyjni
    Samopomoc i
      konspiracja
   Ucieczki
   Warunki bytowania
   Eksterminacja
   Grabież
   Kalendarium
   Obóz NKWD
   Procesy zbrodniarzy
   Muzeum
   Galeria
   Zdjęcia archiwalne
   Zdjęcia współczesne
Biogramy
Eksperymenty
Dokumenty
Słowniczek obozowy
Czytelnia
Autorzy
Linki
Bibliografia
Subskrypcja
Wyróżnienia
Księga gości

W dniu 21 lipca 1941 roku Reichsführer SS i dowódca policji w III Rzeszy - Heinrich Himmler, podczas swego pobytu w Lublinie zarządził zorganizowanie obozu koncentracyjnego dla 50.000 więźniów.
Decyzja budowy obozu koncentracyjnego w dystrykcie lubelskim, w miesiąc po agresji na Związek Radziecki, wiązała się ściśle z rozszerzeniem programu eksterminacji na nowo ujarzmione obszary. Jak wynikało z lokalizacji obozu strefa jego działania miała obejmować wschodnią Polskę i okupowane tereny Związku Radzieckiego.
Budowę obozu dowódca SS i policji na dystrykt lubelski SS Brigadeführer Odilo Globocnik zlecił Centralnemu Zarządowi Budowlanemu SS i Policji w Lublinie, utworzonemu w końcu lipca 1941 r tuż po wizycie Himmlera w Lublinie. W czasie organizowania Centralnego Zarządu Budowanego dostarczeniem projektów technicznych budowy obozu koncentracyjnego w Lublinie zajmował się Urząd II w Głównym Urzędzie Budżetu i Gospodarki SS. Generalny plan budowy Majdanka został zaakceptowany przez komendanta obozu Kocha w dniu 23 III 1942 r. Początkowo miał on być usytuowany obok Niemieckich Zakładów Zaopatrzeniowych przy ul. Lipowej, lecz z powodu szybkiego tempa realizacji i wielkości inwestycji dotychczasowa lokalizacja okazała się za mała. Planowany obóz przeniesiono więc na obrzeża miasta, 5 km od jego centrum. Od strony północno-zachodniej obóz graniczyć miał z podmiejską dzielnicą Kośminek, której przedłużeniem w kierunku południowym była wieś Dziesiątka i Abramowice. Od północy i wschodu znajdowały się niezamieszkałe połacie gruntów ornych. Teren ten został przekazany przez gubernatora dystryktu - Ernsta Zörnera władzom SS na podstawie umowy zawartej z Karlem Otto Kochem w dniu 26 IX 1941 r.
Plan generalny przewidywał budowę kombinatu obozowego na obszarze 516 ha, ustalając podział obozu na dwie części : więźniarską i esesmańską. Na część więźniarską miały się składać trzy ogromne kompleksy obiektów : pierwszy stanowił obóz jeńców wojennych (Kriegsgefangenenlager), drugi teren przeznaczony pod jego rozbudowę (Erweiterung) i wreszcie Zakłady Odzieżowe SS jako kompleks trzeci, najmniejszy w tej części obozu.

Obóz jeńców wojennych o obszarze 120 ha miał obejmować według planu generalnego 16 pól więźniarskich ułożonych w czterech odcinkach, w tym dwóch mniejszych. Układ baraków na poszczególnych polach był w zasadzie jednakowy. Każde liczyło po 24 bloki, w tym 22 mieszkalne, 1 kuchnię i barak ubikację wraz z umywalnią. Wyjątek stanowiły pola VIII i IX, na których zaplanowano tylko po 16 baraków.
Środek pierwszego kompleksu - obozu jeńców wojennych miały zajmować duże warsztaty, magazyny, więzienie, szpital, pralnia z odwszalnią oraz centralny plac obozowy. Całość tej partii obozu była otoczona podwójnym ogrodzeniem z drutów kolczastych oraz łańcuchem 40 wież wartowniczych.
Część druga to kompleks obiektów określonych na planie jako "Erweiterung KGL". Stanowił go ogromny zespół obiektów obozowych ułożonych symetrycznie po obydwu stronach dużego placu w kształcie trapezu. Przewidziano tu budynki gospodarcze (nieregularne kształty) oraz baraki mieszkalne dla więźniów, usytuowane po obydwu stronach placu apelowego w części środkowej. Kompleks ten to planowany obóz koncentracyjny obliczony zgodnie z rozkazem Himmlera z 21 VII 1941 r na pomieszczenie ponad 50 tys. więźniów.
Częścią trzecią był zespół obiektów Zakładów Odzieżowych (Bekleidungswerke des Waffen SS). Ze szczegółowego planu dla SS - Bekleidungswerke, wykonanego w marcu 1942 r , wynika, że miały tu powstać warsztaty krawieckie, kuśnierskie, trykotarskie, wyplatania słomianych butów, sortownie, magazyny gospodarcze, budynki administracyjne, a także 80 baraków mieszkalnych przeznaczonych dla ok. 40 tys. więźniów.
Omówione trzy zespoły obiektów części więźniarskiej, przy przeciętnym zagęszczeniu 500 więźniów na jeden barak, były obliczone na pomieszczenie łącznie 250 tys. więźniów.
Natomiast część obozu zajmowanego przez SS miała się rozciągnąć między szosą prowadzącą z Lublina do Zamościa a drogą obozową (Lagerstrasse), naprzeciw zespołu baraków obozu jenieckiego. Na tym terenie, według planu z 23 marca miał stanąć zespół baraków administracyjnych komendantury, 3 kompleksy zabudowań dla załogi obozu, skład materiałów budowlanych, garaże oraz duże zakłady gospodarcze.
Na początku marca 1942 r do Ministerstwa Komunikacji Rzeszy zwróciła się Dyrekcja Kolei Wschodniej o ograniczenie zamówień na tabor kolejowy dla lubelskiej służby budowlanej SS, gdyż dworzec kolejowy w Lublinie był już zatłoczony do granic możliwości przez wojsko i nie był w stanie przyjąć więcej transportów. Ponadto zarysowały się różnice zdań co do celowości budowy kombinatu obozowego między gubernatorem dystryktu Zörnerem i generalnym gubernatorem H. Frankiem a Globocnikiem realizującym program Hitlera. Gubernatorzy zainteresowani byli eksploatacją tego regionu na potrzeby Rzeszy, zaś eksperymenty SS mogły negatywnie wpłynąć na dostawy kontyngentów, oraz taniej siły roboczej. Oprócz tego Zörner twierdził, że podłączenie obozu do miejskiej sieci wodnokanalizacyjnej może zachwiać dostawy prądu, węgla i gazu do miasta.
Spór ten wygrała SS, lecz z powodu poważnych trudności w zdobywaniu surowców i materiałów budowlanych H. Himmler ogłosił zmniejszenie obozu do 50 tys. do wyjaśnienia sytuacji na froncie wschodnim.
Odzwierciedleniem zmian był plan zagospodarowania przestrzennego terenów obozu z lipca 1942 r w opracowaniu Centralnego Zarządu Budowlanego. Plan ten zakładał budowę baraków tylko na ośmiu polach oraz część gospodarczo-administracyjną. Od strony funkcjonalnej wyraźnie dzielił je na trzy części: administracyjną, więźniarską, oraz gospodarczą. W stosunku do planu generalnego w części pierwszej (Komendantura i koszary SS) na nowym palnie zmieniono nieco układ bloków w drugiej więźniarskiej dodano między polem IV a V tzw. międzypole, wieże strażnicze usytuowano na rogach poszczególnych pól, określono typy baraków, jakie zamierzano budować na terenie całego obozu, precyzowano rozmieszczenie obiektów na I międzypolu (krematorium, pralnia). W części gospodarczej po stronie zachodniej pól więźniarskich uwzględniono nowe elementy: warsztaty, większą ilość magazynów, piwnice na kartofle, ujeżdżalnie, strzelnice, bowiem większość z tych obiektów była przewidziana w części centralnej planu generalnego z 23 III 1942 r. Jednak nawet tego zmniejszonego planu nie ukończono. Z planowanych ośmiu pól więźniarskich zdołano wybudować raptem sześć. Główną przyczyną tego stanu rzeczy były klęski Niemiec na froncie wschodnim. W latach 1941-1944 wybudowano na Majdanku 280 różnych obiektów, co stanowiło 1/5 planu generalnego. Równocześnie powstały urządzenia masowej zagłady - komory gazowe i krematoria oraz cały system technicznego zabezpieczenia obozu: podwójne ogrodzenie z drutów kolczastych, przewody wysokiego napięcia, wieże strażnicze, bunkry i strefy śmierci.


© Copyright Szycha (2004-2011)